پرستو
جلد مرگ سودخور

کتاب صوتی

مرگ سودخور

نویسنده
صدرالدین عینی
گوینده
شادکام ناظم
دسته
ادبیات داستانی
فصل‌ها
۹
مدت
۷ ساعت و ۲۹ دقیقه
قیمت
رایگان

در برنامهٔ پرستو باز می‌شود؛ رایگان است.

رمان «مرگ سودخور» یکی از برجسته‌ترین و ماندگارترین آثار صدرالدین عینی، بنیان‌گذار ادبیات معاصر تاجیکستان، است. این اثر که در سال ۱۹۳۷ میلادی به زبان تاجیکی (فارسی فرارودی) نگاشته شده، تصویری دقیق و نقادانه از زوال نظام سنتی و فساد اخلاقی در بخارای پیش از انقلاب را ارائه می‌دهد.

شناسنامه و جایگاه ادبی

این کتاب نه تنها یک اثر داستانی، بلکه یک سند مردم‌شناختی و اجتماعی از وضعیت بخارا در اواخر سده نوزدهم و اوایل سده بیستم میلادی است. عینی در این اثر با استفاده از سبک رئالیسم انتقادی، تضاد طبقاتی و بهره‌کشی مالی را به تصویر می‌کشد.

خلاصه داستان

محور اصلی داستان، زندگی و شخصیت «قاری اشکمبه» است. او نماد بخل، حرص و استثمار است که تمام زندگی خود را وقف جمع‌آوری پول از طریق ربا (سودخواری) کرده است. داستان سیر تکامل رذالت‌های اخلاقی او و در نهایت فروپاشی روانی و فیزیکی‌اش را در برابر تغییرات بزرگ اجتماعی دنبال می‌کند.

شخصیت‌پردازی: قاری اشکمبه

شخصیت اصلی این رمان، یکی از قوی‌ترین تیپ‌های شخصیتی در ادبیات فارسی و آسیای میانه است.

* نام نمادین: لقب «اشکمبه» نشان‌دهنده شکم‌پرستی و ولع سیری‌ناپذیر اوست.

* ویژگی‌ها: او فردی است که حتی برای پشیز پولی، حاضر است کرامت انسانی خود و دیگران را زیر پا بگذارد. او از گرسنگی دادن به خود برای ذخیره کردن پول ابایی ندارد.

* سرنوشت: مرگ او در داستان، همزمان با سقوط امارت بخارا و برچیده شدن نظام کهنه است که نمادی از پایان یک دوران سیاه قلمداد می‌شود.

ویژگی‌های سبکی و زبانی

* زبان عامیانه و صمیمی: عینی با استادی از اصطلاحات محلی بخارا و زبان توده مردم استفاده کرده است که به اثر جانداری عجیبی می‌بخشد.

* طنز تلخ (ساتیر): نویسنده با استفاده از طنز، پوچی زندگی سودخور را به سخره می‌گیرد تا زشتی کار او را بیشتر نمایان کند.

* رئالیسم خشن: توصیفات دقیق از محله‌ها، بازارها و حجره‌های بخارا، خواننده را کاملاً در فضای تاریخی آن زمان قرار می‌دهد.

اهمیت تاریخی

«مرگ سودخور» در دورانی نوشته شد که آسیای میانه در حال گذار از سنت به مدرنیته سوسیالیستی بود. صدرالدین عینی با این رمان قصد داشت نشان دهد که چگونه نظام رباخواری، بنیان‌های اخلاقی جامعه را ویران کرده بود و چرا دگرگونی اجتماعی امری اجتناب‌ناپذیر می‌نمود.

> نکته: این اثر به زبان‌های متعددی ترجمه شده و در ایران نیز با تصحیح و برگردان‌های مختلف (از جمله توسط ایرج افشار و دیگران) به چاپ رسیده است.

بیشتر در پرستو